Op dinsdag 17 maart zijn de zes geselecteerde deelnemers begonnen aan Het Archieftraject georganiseerd door Podiumkunst.net. De aftrap vond plaats in De Theater Utrecht, waar de deelnemers en coaches samenkwamen om het vier maanden durende traject officieel te lanceren.
Het Archieftraject is een ontwikkelprogramma voor culturele organisaties dat zich richt op het verbeteren van archiefbeheer. Tijdens dit traject ontdekken deelnemende organisaties hoe ze inzicht krijgen in hun bestaande materiaal, hoe ze dit overzichtelijk en efficiënt kunnen ordenen, en wat er komt kijken bij het toegankelijk maken ervan voor anderen.
In de komende vier maanden gaan instellingen uit de podiumkunstensector met deze vragen aan de slag en bouwen ze aan een duurzame aanpak voor hun archieven.
Maar wie nemen er eigenlijk deel aan dit traject? En wat willen zij eruit halen? Hieronder stellen we ze graag aan je voor.
Nederlands Theater Festival
Discipline: theater
Het Nederlands Theater Festival (NTF) markeert jaarlijks de officiële aftrap van het nieuwe theaterseizoen. Elf dagen lang, vanaf de eerste donderdag van september, presenteert het festival in Amsterdam een selectie van de mooiste, meest indrukwekkende voorstellingen van het afgelopen jaar. Deze voorstellingen zijn gekozen door zeven onafhankelijke vakjury’s uit Nederland en Vlaanderen, en bestrijken een breed scala aan genres: toneel, cabaret, jeugdtheater, mime, performance en meer. NTF is al lang geen Amsterdams festival alleen. De komende jaren wordt gebouwd aan een landelijke spreiding van het festival.
Wat wil Het Nederlands Theater Festival met Het Archieftraject bereiken?
Evelyn Rietveld: “In 2027 bestaat het Nederlands Theater Festival (NTF) 40 jaar. In die vier decennia heeft het festival een rijk archief opgebouwd met programmaboekjes, juryrapporten, essays, registraties, publiciteitsmateriaal en andere documentatie van toonaangevende voorstellingen en makers. Samen vormen deze materialen een waardevolle momentopname van de ontwikkeling van het Nederlandse theater. Denk bijvoorbeeld aan hoe prijzen en perspectieven in de loop der jaren veranderden, zoals de verschuiving van gendergebonden naar genderinclusieve categorieën. Met het oog op het jubileum willen we dit archief inventariseren, ordenen en digitaal toegankelijk maken. Ons doel is niet alleen om het materiaal te bewaren, maar ook om het actief te delen met het brede NTF-publiek. We willen werken aan een levende collectie en breed toegankelijke verhalenbank (werktitel) dat historische informatie verbindt met het actuele festivalprogramma – op basis van overeenkomstige casts/crew, onderwerpen en thema’s – en zo inzicht geeft in trends, makers en thema’s door de tijd heen. Zodoende wordt het archief levend en toegankelijk verdiepingsmateriaal voor alle NTF-bezoekers.
De verhalenbank start in jubileumjaar 2027 en zal de edities daarna verder groeien. Ook wordt nagedacht hoe deze collectie gekoppeld zou kunnen worden aan andere festivalformats zoals mogelijk een jubileumexpositie voor het festivalpubliek, een podcast of een professionalsprogramma.”
We zoeken praktische methodes om het archief toegankelijk te maken én te koppelen aan toekomstige festivaledities. Zo kan het archief een blijvende bron van kennis, context en inspiratie worden voor makers, publiek en het bredere theaterveld.
Intro in Situ
Discipline: muziek
Intro in Situ is een werkplaats gevestigd in Limburg die zich actief inzet voor vernieuwende muziek en klankkunst. De stichting ondersteunt grensverleggende makers in hun ontwikkeling. Muziek- en (geluids)kunstliefhebbers, toevallige bezoekers, muzikanten in alle fases van hun carriere en avontuurlijke cultuurliefhebbers weten Intro in Situ te vinden als dé plek in de grensstreek tussen Maastricht (NL), Aken (DE) en Luik (BE), voor een eigentijds programma van muziek en geluidskunst: toekomstgerichte klanken met wortels in het hier en nu.
Wat wil Intro in Situ met Het Archieftraject bereiken?
Daan Mollé: “In februari van 2025 zijn we begonnen met de eerste hand te leggen aan een audiovisueel archief van Intro In Situ naar aanleiding van ons 40-jarig bestaan. Dit begon als mijn stageproject. Nu ik bij Intro in dienst ben is het archief een vast onderdeel van mijn takenpakket. Ik heb een plaatsingslijst in excel van al ons materiaal opgesteld. We willen het archief graag verder uitbouwen, te beginnen met de plaatsingslijst om te vormen tot een volwaardige inventarisatielijst in een collectiebeheersysteem. Hoedanook loop ik momenteel een beetje aan tegen mijn algemene en technische ervaring mbt (digitale) archivering. Gedurende mijn eerste stappen in de ontwikkeling van het archief heb ik gebruik gemaakt van de seminars van Podiumkunsten, advies van Huis voor de Kunsten Limburg en de Datawerkplaats. Op basis hiervan hebben we ook een informatieplan opgesteld. De professionele begeleiding die het archieftraject biedt zou ons erg goed van pas komen om ons digitale archief door te ontwikkelen. Vanaf maart zouden we ook met de Coöperatie Erfgoed Limburg kunnen instappen in hun nieuwe collectiebeheersysteem (kleksi) dat het linked data principe hanteert. Aangezien we dan tegelijkertijd met het collectiebeheersysteem en het archieftraject aan de slag kunnen gaan zou het ons de perfecte ondersteuning bieden op het perfecte moment.”
Het archieftraject zou voor ons vooral waardevol zijn om ervoor te zorgen dat we het materiaal op een robuuste manier inventariseren volgens het linked data principe met het oog op het digitaal openbaar maken van (een deel van) onze collectie.
Dadodans
Discipline: theater/dans
Dadodans, onder leiding van choreograaf Gaia Gonnelli, onderscheidt zich door associatieve, intieme en verbeeldingsrijke dansvoorstellingen voor jonge kinderen (0 t/m 8 jaar) en hun begeleiders, waarin performance, beeld en muziek samenvloeien. De voorstellingen sluiten direct aan bij de belevingswereld van jonge kinderen en stimuleren hun open en fantasierijke blik op de wereld, verbeelding, zelfexpressie en interactie. Elke productie is met zorg ontwikkeld, met specifieke aandacht voor de belevingswereld en het concentratievermogen van peuters en kleuters. Dankzij de compacte en flexibele opzet zijn de voorstellingen geschikt voor uiteenlopende speelplekken: van theaters en festivals tot scholen, en andere plekken.
Wat wil Dadodans met Het Archieftraject bereiken?
Gaia Gonnelli: “Als artistiek leider van Dadodans, maak ik sinds 2012 voorstellingen voor een publiek vanaf 2 jaar. Hoewel er inmiddels meer gezelschappen zijn die voor deze doelgroep werken, blijft dit genre relatief nieuw binnen de podiumkunsten. Het opzetten van een archief van zowel de gemaakte producties, als mijn methodologie en het creatieve proces daarachter, heeft meerdere doelen. Ten eerste willen we deze kennis delen met toekomstige makers die interesse hebben in het onderzoeken van dit genre. Daarnaast biedt het archief een mogelijkheid tot reflectie op de artistieke groei van het gezelschap en van mijzelf als maker. Ook is het belangrijk om het repertoire levend te houden. Omdat het jonge publiek zich voortdurend vernieuwt, is er potentie om oudere producties opnieuw te spelen, eventueel ook door andere gezelschappen, zowel in Nederland als internationaal. Dans is een kunstvorm die, anders dan toneel, niet vanuit een vast script ontstaat. Het terugkijken van een registratie geeft daarom nooit een volledig beeld van wat het werk inhoudt. Juist daarom is het vastleggen van het proces, de keuzes en de methodiek essentieel.”
Ik zou graag de link tussen het creatieproces en het uiteindelijke resultaat beter in kaart willen brengen, met het oog op kennisdeling en het levend houden van het repertoire van het gezelschap. Ik wil leren hoe ik dit proces structureel kan documenteren en archiveren, zodat het niet alleen een terugblik is, maar ook een actief onderdeel wordt van mijn dagelijkse praktijk.
Nicole Beutler Projects
Discipline: theater/dans
Nicole Beutler Projects realiseert de voorstellingen en initiatieven van choreografisch theaterkunstenaar en artistiek leider Nicole Beutler. Ze maken interdisciplinaire, beeldende voorstellingen voor grote en kleine podia in binnen- en buitenland. De projecten worden gedreven vanuit het verlangen naar een betere samenleving. Nicole Beutler nodigt met al haar activiteiten uit tot een kritische reflectie op het menselijke bestaan. Nicole Beutler Projects spant zich in voor een gezond, bloeiend en divers ecosysteem voor vernieuwende dans- en performance. Dit uit zich in het steunen van nieuwe makers en in activiteiten ter versterking van de scène.
Wat wil Nicole Beutler Projects met Het Archieftraject bereiken?
Lieke Scholten: “We willen graag een beter inzicht te krijgen in ons archief en best practices met betrekking tot het archiveren van al het uiteenlopende materiaal dat we per productie of project verzamelen. We vinden het belangrijk dat ons werk op een duurzame manier bewaard blijft. We hopen een heldere structuur te creëren om alles omtrent onze voorstellingen en andere projecten te archiveren en inzichtelijk te maken voor de toekomst.”
We zien zeker het belang in van archiveren en proberen dit zo goed mogelijk uit te voeren, maar het ontbreekt nog aan een gedegen basis.
Stut Theater
Discipline: theater/dans
Stut Theater is een sociaal artistiek theatergezelschap uit Utrecht. Ze realiseren verschillende soorten community arts projecten vanuit een eigen artistieke methodiek waarbij kunst en welzijn worden gecombineerd. Stut voorstellingen gaan over uiteenlopende maatschappelijk relevante onderwerpen zoals polarisatie, gender, mentale gezondheid en dakloosheid. Stut maakt waargebeurd theater, uitgaande van de persoonlijke verhalen en ervaringen van de spelers. Stut gelooft dat gelijkwaardigheid de basis is voor een begripvollere samenleving. Ze werken vanuit het motto: ‘hoe persoonlijker, hoe universeler”. Ze kiezen voor radicale nuance omdat Stut gelooft dat we vanuit openheid en gelijkwaardigheid de dialoog met elkaar kunnen aangaan.
Wat wil Stut Theater met Het Archieftraject bereiken?
Mariska Minnen: “Stut bestaat volgend jaar 50 jaar. We willen de legacy van Stut een plek geven. Er zijn veel voorstellingen gemaakt en theaterprojecten gedaan met een diversiteit aan mensen. Stut heeft in deze tijd een eigen methodiek ontwikkeld voor het werken met communities in wijken en heeft veel expertise en ervaring met sociaal artistiek werken. Er is een en ander gearchiveerd, in dozen en digitaal. We willen in kaart brengen wat er in het archief aanwezig is én we willen het archief ontsluiten om aan te tonen wat de belangrijkste impact is geweest van Stut als Community Theater en sociaal artistiek gezelschap.”
We willen graag een gestructureerde wijze waarop we ons archief kunnen bijhouden en een vorm ontwikkelen waarop we het openbaar kunnen maken.
FLUOR
Discipline: muziek
Stichting Poppodium FLUOR is een poppodium in Amersfoort dat al ruim 30 jaar actief is. De organisatie programmeert een breed aanbod aan (pop)concerten en dancefeesten. Daarnaast organiseert FLUOR activiteiten op het gebied van popcultuur, zoals filmvertoningen, exposities, cultuureducatie en talentontwikkeling.
Naast de eigen programmering wordt het podium ook gebruikt door externe organisatoren voor uiteenlopende culturele initiatieven. FLUOR is een stichting zonder winstoogmerk; inkomsten uit ticketverkoop en verhuur worden ingezet voor de organisatie en het programma.
Wat wil FLUOR met Het Archieftraject bereiken?
Carola Aafjes: Stichting FLUOR wil binnen het Archieftraject werken aan het beter in kaart brengen en toegankelijk maken van ons archief, dat bestaat uit onder meer logboeken, posters en flyers die een beeld geven van de lokale (jongeren)cultuur door de jaren heen. Het traject biedt handvatten om dit materiaal gestructureerd te inventariseren volgens linked data-principes, met als doel (een deel van) de collectie digitaal beschikbaar te maken. Daarnaast wil FLUOR een duidelijke aanpak ontwikkelen voor het beheren van toekomstig audiovisueel materiaal, zodat archiveren een vast onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk.
Ons archief is niet alleen een terugblik, maar ook een basis voor hoe we ons verhaal in de toekomst blijven vastleggen.