Maak kennis met Nynke Kuipers en Petra Dreiskämper
De missie van Podiumkunst.net is het verbinden en ontsluiten van archieven in de podiumkunsten. Om deze schatkamers daadwerkelijk digitaal open te kunnen stellen, werken twee leden van team-Podiumkunst.net op dagelijkse basis aan de techniek om dit mogelijk te maken. Nieuwste aanwinst is Nynke Kuipers, die ons samen met Linked data-specialist Petra Dreiskämper door de technische jungle van de culturele erfgoedsector loodst.
Afbeeldingen van hardeschijven
Als Coördinator digitale infrastructuur houdt Nynke het overzicht bij de opbouw van de vele verschillende digitale voorzieningen. Samen met Petra – die inmiddels ruim een jaar aan boord is – vormt ze het ‘technisch hart’ van Podiumkunst.net. “Mijn werk bij Podiumkunst.net ligt in het verlengde van wat ik eigenlijk al twintig jaar doe”, begint Petra. “Ik ben opgeleid als historicus, maar ik was al vroeg in mijn carrière bezig met programmeren en het bouwen van digitale systemen in de erfgoedsector. Mijn allereerste zelfstandige opdracht, voor de Universiteit Utrecht, was het maken van een database voor alle theaters en voorstellingen in Europa. Dat ging toen nog op een totaal andere manier: ik moest afbeeldingen van harde schijven halen en specifieke data overzetten van iemands persoonlijke computer. In twintig jaar tijd is er extreem veel veranderd, maar ik ben met al die ontwikkelingen meegegroeid.”
Samenwerking op veel vlakken
“Van de systemen en databases die Petra zo goed kan bouwen, heb ik altijd veel gebruikgemaakt”, vertelt Nynke. “Onder meer als collectieregistrator heb ik tot nog toe vooral veel voor musea gewerkt. En in die wereld wordt de stap naar datagedreven werken steeds belangrijker. Ik vind het leuk om de brug tussen techniek en gebruiker te slaan. Waar loopt men in de praktijk tegenaan? Hoe kunnen we systemen en programma’s gebruiksvriendelijker maken? Met dat soort vragen ga ik graag aan de slag!”
Achter de schermen is al heel veel werk verzet!
Ook de samenwerking met Petra bevalt Nynke goed aan haar nieuwe rol: “Onze functies raken elkaar natuurlijk op veel vlakken. Als coördinator ga ik over de hele linie, terwijl Petra niet voor niets de titel ‘Linked data-specialist’ draagt, want het is nogal een specialisatie!” Waarop Petra aanvult: “Voor mij is het juist alleen maar fijn dat ik me volledig op die linked data kan concentreren, terwijl Nynke goed overzicht houdt op het grotere geheel. Zo hebben we allebei onze eigen kwaliteiten en de taken die daarbij horen, maar we werken inderdaad veel samen.”
Belangrijkste doelen
“Voor mij is het werken met linked data dus onderdeel van een breder pakket”, vervolgt Nynke weer. “Maar het is – in ieder geval in deze fase van Podiumkunst.net – misschien wel het belangrijkste onderdeel. Zo kunnen we namelijk collecties met elkaar verbinden en laten zien wat er allemaal in de podiumkunsten te vinden is. Petra helpt de consortiumpartners van Podiumkunst.net, en nog vele andere partijen met wie we samenwerken, met het transformeren van allerlei collectiedata- en gegevens.”
“Meestal heeft elke instelling, of het nou een theatergezelschap of een poppodium is, een eigen collectiebeheersysteem”, vult Petra aan. “Ik help hen om alle data die zij hierin opgeslagen hebben, om te vormen naar linked data. Daar is een soort taal voor nodig: een ontologie. Simpel gezegd gaat het om de manier waarop je bepaalde gegevens beschrijft – én de onderlinge relaties hiertussen. Nu zijn er alleen, net als bij talen, allerlei verschillende ontologieën die het beschrijven op net weer een andere manier doen, en daarin zijn allerlei keuzes te maken.”
We brengen stapje voor stapje de Nederlandse podiumkunsten weer tot leven!
“Niet alle ontologieën zijn namelijk geschikt voor de podiumkunsten. Voor Podiumkunst.net maken we veel gebruik van de ontologie RDA: Resource Description and Access. Die komt uit de ‘bibliotheekwereld’. Maar je hebt ook ontologieën die geschikter zijn voor collecties met allerlei verschillende objecten, denk aan musea. Andere zijn weer handiger voor archiefdata. Door die verscheidene eigenschappen is het vaak niet haalbaar slechts één ontologie te gebruiken. Het is vooral belangrijk dat je samen afspreekt hóé je een ontologie gebruikt, zodat iedereen dat op dezelfde manier doet.”
Daarop vult Nynke aan: “Er zijn al domeinspecifieke ontologieën, bijvoorbeeld voor bibliotheken of musea. Omdat in de podiumkunsten veel van deze domeinen samenkomen, is het vooral belangrijk een gemene deler te definiëren. Daarom kijken we nu hoe we een generieke ontologie, namelijk schema.org, kunnen inzetten voor de podiumkunstsector. Daarmee sluiten we ook aan op het applicatieprofiel van het Netwerk Digitaal Erfgoed en kunnen we zo snel mogelijk alle verschillende data in de sector met elkaar verbinden. Dat is uiteindelijk toch een van de belangrijkste doelen van Podiumkunst.net!”
Voor iedereen toegankelijk
“Nu ik het trouwens over die doelen heb: de komende tijd kunnen we veel concretere stappen zetten om deze te behalen. Ik zit natuurlijk nog maar kort in dit team, maar het valt op dat er al een heel brede theoretische basis is gelegd. Overal is goed over nagedacht en er liggen veel plannen klaar die we nu gaan uitvoeren. Nu er achter de schermen al heel veel werk is verzet, is het tijd dat we ook voor de buitenwacht met zichtbare resultaten komen.”
“Een van de concrete zaken waar we nu aan werken is het opzetten van een personenthesaurus”, licht Petra toe. “Dat is een gestandaardiseerde lijst van namen, hun pseudoniemen en onderlinge relaties. Zo kunnen we nu op verschillende manieren snel de vele voordelen van linked data laten zien. Ook met een widget bijvoorbeeld: dat is een gebruiksvriendelijke app die de vele verzamelde data voor iedereen toegankelijk maakt. Zo brengen we stapje voor stapje de geschiedenis van de Nederlandse podiumkunsten weer tot leven. En laat dat nou precies onderdeel zijn van de missie van Podiumkunst.net!”