Met vier sessies achter de rug in TivoliVredenburg, het Groninger Museum, de Koninklijke Bibliotheek en recent in samenwerking met Collectie Overijssel in Zwolle is dit een mooi moment om terug te kijken op wat Hip Hop in Nederland: The Wiki Files ons tot nu toe heeft geleerd.
Actief zichtbaar maken
De belangrijkste les is misschien wel dat documenteren niet alleen zichtbaar maakt wat we al weten, maar vooral wat we nog niet weten. Tijdens iedere sessie komen nieuwe namen, verhalen, foto’s, flyers en lokale geschiedenissen boven tafel die nauwelijks of helemaal niet zichtbaar zijn binnen onze publieke kennisinfrastructuur. Daarmee bevestigt het project de urgentie die we vanaf het begin voelden: een groot deel van de Nederlandse hiphopgeschiedenis is nog onvoldoende vastgelegd en dreigt verloren te gaan als we daar niet actief mee aan de slag gaan. Tegelijkertijd zien we hoeveel kennis er nog aanwezig is binnen de gemeenschap zelf. Zodra pioniers, verzamelaars, makers, onderzoekers, studenten en erfgoedprofessionals samen aan tafel zitten, ontstaan er nieuwe verbanden, worden feiten gecontroleerd en duiken bronnen op waarvan niemand wist dat ze nog bestonden.
Nieuwe bronnen
Een tweede belangrijke les is dat zichtbaarheid niet alleen draait om kennis verzamelen, maar ook om bronnen. Binnen Wikimedia-projecten moet informatie immers controleerbaar zijn en gebaseerd op betrouwbare publicaties. Juist daar zien we een uitdaging. Veel verhalen uit de Nederlandse hiphopgeschiedenis leven nog vooral in collecties, herinneringen en mondelinge overlevering, terwijl er relatief weinig publicaties zijn waarnaar verwezen kan worden. Dat maakt ook zichtbaar waarom sommige delen van de geschiedenis minder goed vertegenwoordigd zijn dan andere. Daarom kijken we inmiddels niet alleen naar het ontsluiten van bestaande kennis, maar ook naar manieren om nieuwe bronnen te creëren, bijvoorbeeld via oral history, interviews, podcasts, publicaties en andere vormen van documentatie die toekomstige onderzoekers, journalisten en vrijwilligers kunnen gebruiken.
Nieuwe inzichten uit de regio
De sessies maakten daarnaast duidelijk dat regionale geschiedenis veel rijker en diverser is dan vaak wordt aangenomen. In Groningen, Den Haag en Zwolle kwamen telkens nieuwe verhalen, pioniers en netwerken naar voren die buiten hun eigen regio nauwelijks bekend zijn. Dat sterkt ons in de ambitie om de komende jaren door het hele land te reizen en ook minder belichte regio’s actief te betrekken. Misschien wel het meest opvallende inzicht is dat de hiaten vaak net zo interessant zijn als wat we al hebben gevonden. Tijdens de sessies werd bijvoorbeeld steeds duidelijker hoe beperkt de zichtbaarheid van vrouwen binnen de Nederlandse hiphopgeschiedenis nog is. Niet omdat zij er niet waren, maar omdat hun verhalen, bijdragen en archieven veel minder goed zijn gedocumenteerd. Daarom richten we een volgende editie specifiek op vrouwen in de Nederlandse hiphop, samen met partners die expertise hebben op het gebied van vrouwengeschiedenis en erfgoed.
Hoe nu verder?
Na vier sessies voelen we vooral dat we nog maar aan het begin staan. De energie, kennis en betrokkenheid die we onderweg tegenkomen bevestigen dat dit project voorziet in een behoefte. De komende periode bouwen we verder aan een landelijke aanpak waarin gemeenschappen, erfgoedinstellingen en kennispartners samenwerken aan een completere, beter gedocumenteerde en meerstemmige geschiedenis van hiphop in Nederland. De volgende editie staat in het teken van vrouwen in de Nederlandse hiphop, omdat juist daar nog veel verhalen en bronnen wachten om zichtbaar gemaakt te worden.
Ken jij iemand met een bijzonder verhaal, een archief, foto’s, flyers, opnames, publicaties of ander materiaal dat niet verloren mag gaan? Of ken je een lokale hiphopgeschiedenis die volgens jou meer aandacht verdient? Laat het ons weten via communicatie@podiumkunst.net. We zoeken de komende jaren actief naar verhalen uit alle provincies van Nederland en bouwen graag samen verder aan een erfgoed dat door de gemeenschap zelf wordt verteld én bewaard.
