Theaterjournalist Simon van den Berg, hoofdredacteur van Theaterkrant en coördinator theater bij Podiumkunst.net, ontvangt dit jaar de Prosceniumprijs. De prijs wordt uitgereikt tijdens het Gala van het Nederlands Theater en eert jaarlijks een persoon of instelling die achter de schermen een blijvende bijdrage levert aan het Nederlandse theater. Voor Simon is het een erkenning voor zijn jarenlange inzet voor theaterkritiek en voor het zichtbaar maken van het erfgoed van de podiumkunsten.
Brug tussen theaterkritiek en erfgoed
In zijn werk verbindt Simon de scherpe pen van de recensent met het bouwen aan het geheugen van de sector. Bij Theaterkrant kijkt hij met een kritische blik naar actuele voorstellingen, terwijl hij zich bij Podiumkunst.net inzet voor het duurzaam bewaren van theatererfgoed.
Binnen Podiumkunst.net heeft hij zich hard gemaakt voor creatief hergebruik van theater erfgoed. Hij beschouwt het archief als een levend geheugen van de sector, een bron van inspiratie voor nieuwe makers en een sleutel tot een diverser en rijker theaterlandschap.
“Veel makers zijn vooral bezig met hun volgende productie. Maar wie terugkijkt, ontdekt hoe breed en pluriform ons theater altijd is geweest. Als je die kennis beschikbaar maakt voor studenten en makers, kan dat het inspireren. Zo krijg je uiteindelijk een spannender en diverser aanbod en een samenleving die zich meer bewust is van andere perspectieven.”
Projecten met impact
Een van de trajecten waar Simon trots op is, is (On)gehoorde Theaterkritiek, dat Theaterkrant dit jaar voor de vierde keer met The Need for Legacy en het Nederlands Theaterfestival organiseert. Het project begeleidt nieuwe critici van kleur bij hun eerste stappen in de theaterkritiek.
“Dat is een traject van de lange adem. Het gaat niet alleen om mensen opleiden, maar ook om jezelf en je ideeën over kwaliteit steeds opnieuw ter discussie te stellen. Inmiddels schrijven meerdere deelnemers vast voor Theaterkrant. Dat voelt als een echte verandering in ons veld.”
Een visie op de sector
Na jaren actief te zijn geweest kijkt Simon met een brede blik naar het veld. Hij ziet een sector vol creativiteit, maar ook met structurele knelpunten.
“We leiden duizenden kunstenaars op, en dat is prachtig, maar de ruimte om duurzaam te werken in de gesubsidieerde sector is klein,” zegt hij. “Tegelijkertijd is cultuurparticipatie enorm hoog, maar de waardering voor professionele kunst blijft achter. We moeten dus het veld breder zien, met vrije, experimentele ruimte voor werk dat zo pluriform mogelijk is én toegepaste kunst die bijdraagt aan maatschappelijke opgaven.” Die spanning tussen ruimte en erkenning komt Simon ook tegen in zijn werk.
“Instellingen en kunstenaars leven soms in totaal verschillende werkelijkheden. Als we willen dat erfgoed niet alleen bewaard wordt, maar ook iets betekent, dan moet die afstand kleiner worden.”
Bij Podiumkunst.net werkt Simon aan projecten die archieven, instellingen en makers dichter bij elkaar brengen. Onlangs was hij betrokken bij een traject waarin archieven van kleinere gezelschappen toegankelijk werden gemaakt voor studenten. “Zij zagen hoe rijk de marge van het theater ooit was. Dat opent echt nieuwe perspectieven.”
Blik op de toekomst
De afgelopen jaren werkte Simon aan het uitbouwen van Podiumkunst.net tot een sectorbreed platform. Voor de toekomst hoopt hij op een grotere rol van Podiumkunst.net als brug tussen makers en erfgoed, én op meer erkenning voor de rol van kritiek in het culturele ecosysteem.
“Kritiek is óók documentatie. Je bouwt een gedachtegeschiedenis op van wat theater betekent: wat telde, wat belangrijk werd gevonden, wat schuurt, wat verandert,” zegt hij. Toch is de positie van critici vaak kwetsbaar. “Meer waardering en betere honoraria voor freelance critici zijn echt noodzakelijk om het gesprek over kunst levend te houden.”
De kern van zijn werk zit in het verbinden en zichtbaar maken van wat vaak buiten beeld blijft. “Veel van wat ik doe is onzichtbaar,” zegt hij. “Maar het heeft wellicht wel effect op wat er straks op de planken staat of in de boeken terecht komt. De waarde zit voor mij in het zichtbaar maken van iets dat er nog niet is.”
Een prijs voor een verbinder
De Prosceniumprijs gaat naar mensen die achter de schermen van blijvende betekenis zijn voor het Nederlandse theater. Simon verbindt makers en critici, verleden en heden, en blijft steeds vragen stellen bij wat theater is en kan zijn.
“Voor mij is het altijd één verhaal geweest,” besluit hij. “Wat theater vandaag betekent, hoe we dat vastleggen en hoe het doorwerkt naar morgen, daar gaat het om.”