.

IAML-congres 2025: Muziek-gerelateerde vocabulaires in Nederland

In de afgelopen week vond het IAML-congres plaats in het Oostenrijkse Salzburg.Het evenement brengt jaarlijks specialisten op het gebied van muziekcollecties bijeen voor kennisuitwisseling en ledenvergaderingen. In de Mozart-stad verzamelden zich naar schatting zo’n 400 van hen, afkomstig uit alle delen van de wereld. Behalve het congresdeel bieden de organisatoren ook ruimschoots gelegenheid tot cultuur snuiven, door het organiseren van excursies en avondconcerten. Op vrijdagavond zorgt het traditionele Farewell diner voor de gezamenlijke afsluiting. 

De Nederlandse delegatie bestond uit 11 personen, van wie de meesten prominent aanwezig waren door het geven van een lezing, vertegenwoordiging in een forum of bestuur, het houden van een postersessie of het presenteren van een lezingenblok.

Speciaal voor mijn lezing, Linked Data: Music Related Vocabularies in the Netherlands, had ik een t-shirt laten bedrukken met een arrangement van Heinz Musils oorwurm Zwischen Salzburg und Bad Ischl uit de omroepbladmuziekcollectie. Al in de vroege ochtend van de tweede dag stond mijn presentatie op het programma.

De naar de in Nederland geboren Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard genoemde zaal was met een kleine 100 man goed gevuld. Ruim voordat ik mijn Powerpoint ging maken, had sectievoorzitter Chris Holden mij al laten weten dat ik kon rekenen op drie kwartier spreektijd omdat een voorziene spreker niet naar Salzburg kon komen. Ter plekke stelde ik voor na elk onderdeel in mijn presentatie een moment voor vragen in te stellen. Dat werkte efficiënt en was goed voor de concentratie van zowel spreker als toehoorders.

In de twee voorgaande congressen (in Cambridge en Stellenbosch) had ik en petit comité de twee linked data-vocabulaires voor Uitvoeringsmedia en voor Nederlandse Klassieke Muziekwerken al gepresenteerd. De Nederlandse termen uit de eerstgenoemde zullen worden toegevoegd aan de IFLA Value Vocabulary: Medium of performance en worden al gebruikt bij het catalogiseren van verscheidene binnenlandse muziekverzamelingen. Het grotere podium leidde tot toegenomen interesse, waardoor op termijn Portugese/Braziliaanse en Slowaakse termen aan de zes al vertegenwoordigde talen kunnen worden toegevoegd. Ook meldden zich twee Italiaanse instituten voor samenwerking op dit terrein. 

Aanvullend vertelde ik over drie andere Podiumkunst.net projecten waarbij ik betrokken ben: die van de werkgroepen ‘Virtuele thesaurus’ (gecureerde entiteiten voor personen uit de wereld van de uitvoerende kunsten), ‘Entiteitenmodellen’ (voor het creëren van structuren voor podiumkunstevenementen) en ‘Rollen’ (voor het leggen van verbindingen naar functies van creatieve personen en naar de door uitvoerenden gespeelde karakters).

Lid zijnde van de Cataloguing and Metadata Section bezocht ik vanzelfsprekend de twee werkbijeenkomsten die in dat kader werden gehouden. Daarin werden updates gegeven over diverse projecten rondom catalogiseerstandaarden en ontologieën als RDA, ISBDM en LRMoo.

De internationale RDA Steering Committee (RSC) is bezig een werkgroep te vormen voor het catalogiseren en modelleren van muziekmaterialen. Daarvoor heb ik me beschikbaar gesteld, teneinde meer kennis op te doen, mee te denken en mijn (nog beperkte) ervaringen te delen.

Van de ongeveer 15 presentaties die ik tot mij kon nemen, sprongen er twee uit.

The Archivist’s Dream (Der Traum der Archivarin) is een escape room-spel dat het Archiv der Zeitgenossen in samenwerking met het Zentrum für Angewandte Spieleforschung liet ontwikkelen. De spelers helpen de archivaris door het ontcijferen muziekmanuscripten, gedichten, persoonlijke notities en geluidsopnames van schrijvers Peter Turrini en Julian Schutting en componist Friedrich Cerha. Op die manier slagen ze erin uit de afgesloten ruimte te ontsnappen. Tot nu toe is het door circa 300 mensen gespeeld en heeft het aantoonbaar tot veel meer interesse in archiefmaterialen en draagvlak voor de archieffunctie geleid.

Image Recognition & Classification Using AI tools: Experiences from iconclass.org was een prikkelende presentatie van Etienne Posthumus over Iconclass.org, een hiërarchisch classificatiesysteem (vergelijkbaar Dewey Decimal Classification) voor afbeeldingen. Naast in tekstueel zoeken voorziet de interface ook in visuele ‘similarity search’. Daarmee toont Postumus de kracht aan van een gedeeld, veelgebruikt classificatiesysteem. Momenteel wordt een ‘fact-check’-functie ingebouwd (vooral om de AI-clients tot betrouwbare resultaten aan te sporen).

Bij andere presentaties – bv. Meta-stasio: Recovery and Standardization of Opera Metadata en “tARTini” and “Tartini bis” Projects: Journey to discover Giuseppe Tartini through Documents, Musical Scores, […] kon ik constateren dat lokaal prachtig werk wordt verzet, maar dat nog weinig aandacht bestaat voor het internationaal delen van opbrengsten.
Er valt nog genoeg te doen voor de Podiumkunst.netten van deze wereld…

door Eric van Balkum