Vier cassettebandjes, een zelfontworpen hoes en een post-elastiek. Meer was er in principe niet nodig om onderdeel te worden van Carcassettes. In de jaren negentig ontstond het Amsterdamse collectief als een vrijplaats voor muzikanten en kunstenaars die buiten de gebaande paden wilden werken. Geen platenmaatschappij, geen producer die bepaalde hoe iets moest klinken en geen hiërarchie. Iedereen maakte zijn eigen werk, betaalde zijn eigen productie en bracht dat samen uit.
Tot 2011 werden er maar liefst 39 Carcassettes-boxen gemaakt, met meer dan vierhonderd opnames. Inmiddels is de muziek gedigitaliseerd en geremasterd en is de verzameling opgenomen in de collectie van het Allard Pierson. Dit najaar verschijnt Carcassettes in tentoonstellingen, live-optredens en gesprekken opnieuw in het openbaar.
Een opmerkelijke plek voor een project dat ooit juist ontstond buiten de gevestigde orde. Maar voor bedenker Hans Bos voelt de opname in een erfgoedcollectie niet als het eindpunt van Carcassettes. “Het gaat ons helemaal niet meer om die cassette,” zegt Hans. “Mensen denken soms dat het ons daar omgaat, maar die cassette was alleen een drager. Het ging om het collectief.”
"Het ging nooit over geld. Het ging er alleen om om samen iets te geks te doen.
Ter gelegenheid van het 30-jarig bestaan in 2026 krijgt Carcassettes met steun van Podiumkunst.net opnieuw een plek binnen het culturele erfgoed. In samenwerking met Allard Pierson en Excelsior Recordings werden de oorspronkelijke geluidsdragers opgenomen in de audiocollectie van het Allard Pierson. Vanuit de Studio van het museum werd de collectie vervolgens gedigitaliseerd, waarna audioproducer Casper van der Lans de opnames heeft geremasterd. Excelsior zorgde er ten slotte voor dat de muziek ook online opnieuw beschikbaar is gekomen. Zo worden de cassettes niet alleen bewaard als onderdeel van de muziekgeschiedenis, maar blijft de collectie ook daadwerkelijk hoorbaar voor een nieuwe generatie.
Geen plan, gewoon beginnen
Het idee voor Carcassettes ontstond vanuit iets wat veel muzikanten zullen herkennen. Naast de nummers die uiteindelijk op een plaat terechtkomen, blijven er thuis altijd opnames liggen. Probeersels, schetsen en vreemde experimenten die misschien nooit geschikt lijken voor een studioalbum, maar juist daardoor iets eigens hebben.Henk Jonkers, Tineke Vroegop, Hans Bos, Wim Elzinga en Dick Brouwers zagen daarin een mogelijkheid. Wat zou er gebeuren als verschillende makers een selectie van die thuisopnames zouden bundelen?
De eerste vier deelnemers maakten ieder hun eigen cassette. Hans ontwierp een gezamenlijke verpakking en bond de vier bandjes met elastiek bij elkaar. De makers organiseerden vervolgens een avond waarop het werk live werd uitgevoerd. Iedereen nam zijn eigen publiek mee, waardoor muzikanten, kunstenaars en vrienden uit verschillende kringen elkaar ontmoetten.
Het concept verspreidde zich vervolgens zonder dat iemand precies de leiding had. Iemand besloot een nieuwe box te maken, zocht daar drie andere makers bij en ging aan de slag. Zo groeide Carcassettes organisch uit tot 39 uitgaven.
Die ongeorganiseerde organisatiestructuur is inmiddels zelfs onderwerp van academisch onderzoek. Maar voor de betrokkenen voelde het destijds vooral vanzelfsprekend.”Je was je eigen producer en je eigen platenbaas,” vertelt Hans. “Er was geen baas boven. Iedereen deed zijn eigen ding, maar je deed het wel samen.” Die vrijheid is ook terug te horen in de collectie. Onderwateropnames met zelfgebouwde microfoons en snorkels, samples van Maria Callas, radiogeluiden en intieme thuisopnames: Carcassettes laat zich moeilijk onder één genre vangen. Sommige opnames zijn ruw, andere bijna onluisterbaar. En juist dat hoort erbij.
Als erfgoed weer nieuwe verhalen maakt
Dat Carcassettes nu in een museumcollectie terechtkomt, heeft voor creatief producent Esther Koch vooral betekenis omdat het materiaal daarmee niet wordt afgesloten, maar opnieuw toegankelijk wordt. “Het mooie is dat de hele community weer begint te bruisen,” vertelt Esther. Oude deelnemers worden opnieuw benaderd, verhalen komen terug en muziek die jarenlang in dozen en privécollecties lag, wordt opnieuw beluisterd.
Tegelijkertijd is er een nieuwe generatie makers die zich in het gedachtegoed van Carcassettes herkent. Muziekproducent Casper van der Lans stuitte enkele jaren geleden op een van de oorspronkelijke boxen en raakte gefascineerd door de vrijheid die uit de opnames sprak. Hij zocht contact met oud-Carcassetter Robin Berlijn, die daarna het Carcassette project heeft aangejaagd. Er groeiden veel ideeën, maar vooral belangrijk om niet alleen het verleden te ontsluiten, maar ook juist nieuwe makers uit te nodigen om zelf een box te maken. Die nieuwe Vuurbox verschijnt dit najaar. Daarmee wordt het archief geen afgesloten verzameling uit de jaren negentig, maar een vertrekpunt voor nieuw werk.
"Ik hoop dat mensen denken: oh ja, dat kan ik ook. Dat ga ik ook doen."
Dat idee komt misschien het duidelijkst terug tijdens Exploding Living Archives, op 25 september in De Nieuwe Anita in Amsterdam. Naast een tentoonstelling en live-uitvoeringen worden oude Carcassetters geïnterviewd en verhalen verzameld. De avond wordt live uitgezonden en opgenomen. Zo wordt niet alleen teruggekeken naar een bestaand archief, maar ontstaat er tegelijkertijd nieuw materiaal.
Erfgoed als uitnodiging
De komende maanden duikt Carcassettes op verschillende plekken op: 25 september met een grootse avond en expositie in De Nieuwe Anita, in de Studio van het Allard Pierson, tijdens Museumnacht, op het Haarlem Vinyl Festival en tijdens No Man’s Land. De oorspronkelijke collectie krijgt daarmee een institutionele plek, maar blijft tegelijkertijd verbonden met de cafés, poppodia en alternatieve ruimtes waar het collectief ooit ontstond.
Die combinatie lijkt essentieel. Want Carcassettes bewaren betekent niet alleen cassettebandjes conserveren of opnames digitaliseren. Het betekent ook proberen vast te houden wat er achter die objecten schuilgaat: een manier van samenwerken waarin experiment belangrijker was dan perfectie en waarin makers elkaar vonden zonder dat daar eerst een uitgewerkt plan voor nodig was.
Esther vat het eenvoudig samen: “Niet eerst een plan schrijven en dan bedenken dat daar iets uit moet ontstaan. Gewoon beginnen. Dan kun je onderweg altijd bijsturen.” Misschien is dat uiteindelijk ook wat dit archief bijzonder maakt. Carcassettes documenteert niet alleen een hoofdstuk uit de Amsterdamse muziekgeschiedenis. Het laat zien hoe autonomie, toeval en samenwerking tot nieuwe kunst kunnen leiden en waarom die gedachte, dertig jaar later, nog steeds doorgegeven kan worden. Niet als nostalgie naar een cassettebandje, maar als een uitnodiging om zelf iets te maken.
Aankomende evenementen
Expositie met audiofragmenten, in Allard Pierson Studio
1 September ’26 – april ‘27
gratis te bezoeken van dinsdag tot en met zondag 10:00 – 17:00
Expo, muziekavond en Exploding living archives – De Nieuwe Anita, Amsterdam
vrijdag 25 september 2026, 18:00 – 01:00
tickets via De Nieuwe Anita website
Opening expo, Muziekavond, Release Vuurbox + 12 uur Non stop live uitzending van Auto FM Exploding living archives
De expositie in De Nieuwe Anita loopt tot en met vrijdag 30 oktober 2026
Carcassettes Talk – Haarlem Vinyl Festival
4 oktober, 11:30 – 12:20, gratis
Carcassettes Museumnacht – Allard Pierson Studio, Amsterdam
7 november 2026, 19:00 – 01:00
Op Museumnacht zijn de Carcassettes aanwezig in de Allard Pierson Studio. Twee keer een live set van Abel Natürlich en band. Met een rad van fortuin bepaalt het toeval wat er tijdens de performance gebeurt. Ondertussen maak je je eigen Museumnacht-button!
Van 22:00 tot 23:00 uur draait lmnopdj vanaf cassette-decks, met live effect-manipulatie. Van dansbaar en modern tot rauwe Carcassettes-sounds: eclectisch wordt het zeker! De nacht wordt afgesloten met cassette-dj Oscar Smit, die weergaloos de de cassettes laat spinnen: van de jaren 60 tot nu.
Carcassettes No Mans Land – Tivoli, Utrecht
2 december 2026
Van de eerste Carcassettes-makers tot de nieuwe generatie: hoe veranderde de wereld, en wat bleef hetzelfde?
Carcassettes neemt je mee naar de oorsprong van het label: de tijdgeest van de jaren ’90, de DIY-filosofie en de behoefte om het helemaal zelf te doen. Van daaruit kijken we naar de nieuwe generatie makers en de vraag wat Carcassettes vandaag betekent.
Na de talk volgt een live set met twee nummers uit de Vuurbox, een korte samenvatting en een Q&A met het publiek. Het hele event wordt geregistreerd.