RIGHTABOUTNOW INC. (RAN) is een interdisciplinair urban productiehuis opgericht door Maarten van Hinte en Marjorie Boston en brengt een nieuwe generatie makers en artiesten onder de aandacht door het produceren van toneelstukken, evenementen, tentoonstellingen en sociaal-maatschappelijke projecten, zowel in Nederland als daarbuiten.
Het RAN-archief is een diverse en interdisciplinaire verzameling die de kern van RAN weerspiegelt. Het omvat een breed scala aan materialen zoals cassettebandjes, videobanden, CD’s, posters, scripts, en LP’s. Het RAN-archief heeft geen lineair verhaal, maar bestaat eerder uit verschillende gelaagde verhalen, gevormd door zowel internationale als nationale invloeden, systematische onderdrukking, uitsluiting en een passie voor storytelling.
Het archief bevat een unieke verzameling en is een essentieel onderdeel van de artistieke en culturele geschiedenis van Nederland. Om die reden heeft RAN samen met Saffa Khalil, archiefcoach vanuit Podiumkunst.net, een audit van het fysieke- en digitale archief uitgevoerd. De inzichten die naar voren zijn gekomen benadrukken niet alleen de waarde van het archief, maar ook het belang van het verder inventariseren en toegankelijk maken van de collectie, bijvoorbeeld via een digitaal platform. Dit proces is cruciaal, gezien de historische marginalisatie van podiumkunstmakers van kleur in Nederland. Het archief speelt een sleutelrol in het documenteren van de bijdragen van deze makers aan het Nederlands theaterbestel en het uitdagen van traditionele definities van podiumkunst.
Het fysieke archief
Een van de sterke punten van het fysieke archief is de aanwezigheid van een inventarisatielijst. Deze lijst biedt een waardevolle basis en geeft inzicht in de structuur en inhoud van de collectie. Het is een hulpmiddel dat belangrijk is voor het behoud en het beheer van het archief, en het draagt bij aan de toegankelijkheid ervan. Toch vertoont de inventarisatielijst op verschillende vlakken gebreken die het beheer bemoeilijken, bijvoorbeeld een gebrek aan uniformiteit. Dit kan leiden tot verwarring en maakt het lastig om een volledig beeld van de collectie te vormen. Ook het ontbreken van essentiële metadata maakt het niet alleen ingewikkelder om specifieke stukken te lokaliseren, maar bemoeilijkt ook de mogelijke verbinding met andere archieven in de toekomst.
Contextualisering is verder ook een belangrijk aandachtspunt. In de inventarisatie lijst staan veel items op zichzelf, zonder aanvullende informatie over hun historische en culturele relevantie. Dit kan het moeilijk maken voor onderzoekers, makers en andere belanghebbenden om de volledige betekenis en waarde van de archiefstukken te begrijpen. Door de metadata niet als administratief hulpmiddel te zien, maar eerder als een middel voor interpretatie en dialoog, wordt het archief toegankelijker voor een breder publiek.
Het digitale archief
Het digitale archief, in tegenstelling tot zijn fysieke tegenhanger, heeft geen inventarislijst die elk individueel item benoemt dat zich in de digitale ruimte bevindt. Dit maakt het moeilijk om volledig te weten welke items allemaal in het digitale archief aanwezig zijn zonder ze één voor één te openen en door te kijken. Door een duidelijke indeling te creëren, bestandsnamen te standaardiseren en metadata toe te voegen aan een inventaris, wordt het digitale archief beter doorzoekbaar en efficiënter beheerd. Voor de verdere toekomst van het digitale archief, is het essentieel om een ontsluitingssysteem te implementeren dat de beveiliging en toegang waarborgt, en ook ruimte biedt voor groei en uitbreiding. Er moeten ook regelmatige updates plaatsvinden, waarbij nieuwe materialen efficiënt worden toegevoegd, bijvoorbeeld op maandelijkse basis of per project.
Dublin Core standaard
Metadata vormt de ruggengraat van elk goed georganiseerd archief. Als een beschrijvend hulpmiddel maakt het objecten vindbaar en toegankelijk en voegt het context tot een collectie toe. Voor het RAN-archief is metadata van essentieel belang. Het RAN-archief bevat een breed scala aan materialen. Zonder duidelijke en consistente metadata bestaat het risico dat deze bronnen hun historische en artistieke samenhang verloren gaan. Metadata stelt ons in staat om deze objecten te beheren en legt verbanden tussen collecties, makers en thema’s die cruciaal zijn voor archiefontsluiting. Goede metadata helpt daarnaast ook bij een mogelijke verhuizing van het archiefmateriaal naar een erkende archiefbeherende organisatie en bij het waarborgen van de integriteit en toegankelijkheid van de collectie in een online omgeving.
Door het gebruik van standaarden zoals Dublin Core wordt consistentie gewaarborgd in de metadata, wat van belang is voor de interoperabiliteit en het delen van gegevens met andere archiefsystemen of instellingen, en zorgt voor de duurzaamheid van bijvoorbeeld het RAN-archief. Dublin Core is een internationale standaard voor metadata. Het biedt een eenvoudige set regels en metadata-elementen om objecten te beschrijven. Bij het ontwikkelen van een toegepaste metadata-structuur hebben Saffa en de medewerkers van RAN Dublin Core gebruikt als leidraad. Ook hebben ze verandering gemaakt op basis van de specifieke behoeften van het RAN-archief en de bredere principes van inclusieve archivering.
Dekoloniale archiefontsluiting
Voor RAN is archiveren niet slechts een documentatieproces, maar een doorlopende en creatieve interventie. Ondanks beperkte middelen en capaciteit hebben zij altijd prioriteit gegeven aan het hergebruiken, contextualiseren en opnieuw tot leven brengen van archiefmaterialen. Deze benadering weerspiegelt een kritische houding ten opzichte van traditionele archiefmethoden en sluit aan bij een praktijk geïnspireerd door Black Studies en Black Feminist Studies. In deze visie worden archieven gezien als dynamische, levende entiteiten die niet alleen geschiedenissen herschrijven, maar ook actief bijdragen aan het herstellen van gemarginaliseerde stemmen.
Deze werkvorm roept associaties op met de aanpak van Saidiya Hartman, die met critical fabulation archieven gebruikt om de leegtes en stiltes te vullen die door traditionele systemen worden achtergelaten. Deze methodologie, die het reconstrueren van verloren verhalen en het verkennen van alternatieve narratieven benadrukt, biedt een lens om naar het werk van RAN te kijken. In de Nederlandse context, waar Zwarte en POC-gemeenschappen vaak systematisch worden uitgesloten van dominante culturele en historische verhalen, fungeert het RAN-archief als een radicaal middel om deze uitsluiting tegen te gaan. Het vormt een ruimte waarin verleden en heden worden verbonden en waar nieuwe mogelijkheden voor de toekomst kunnen worden gecreëerd.
Creatie van een digitaal platform
Het is van groot belang om een digitaal platform voor RAN op te zetten, gezien de aanzienlijke hoeveelheid digitale items die zij momenteel bezitten en het risico op verlies van deze materialen als ze niet zorgvuldig en op meerdere manieren worden geconserveerd. Tevens zou dit de zichtbaarheid van het RAN-archief aanzienlijk vergroten, waardoor het ook toegankelijker wordt op internationaal niveau. Het biedt de mogelijkheid om de Nederlandse podiumkunsten op de wereldkaart te zetten en tegelijkertijd verbindingen te leggen met andere Zwarte en Afrikaanse theater- en performance groepen binnen de bredere diaspora.
De visie en aanpak op het gebied van archivering bij RAN is altijd gericht geweest op het creëren van ruimte voor gebruikers om archiefstukken zelf te begrijpen en opnieuw te interpreteren. RAN put voortdurend inspiratie uit hun eigen archief. Het is een bron van reflectie en creatie, waarbij het verleden dient als bouwsteen voor de toekomst. De website die RAN voor ogen heeft moet gebruikers uitnodigen om actief deel te nemen aan het proces van ontdekken, verbinden en creëren met de collectie.
Een nieuwe fysieke plek
RAN gaat een samenwerking aan met de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) CC Amstel om een fysieke ruimte te creëren voor de brede collectie (theater)boeken die zij over de jaren verzameld hebben. Dit project, dat later dit jaar gerealiseerd zal worden, heeft als doel om een deel van het RAN-archief op een toegankelijke manier te presenteren en verder te ontsluiten voor een breder publiek. De ruimte zal dienen als een platform voor zowel het archief zelf als voor gesprekken, lezingen en andere activiteiten die zich richten op de geschiedenis en de toekomst van zwarte podiumkunsten in Nederland.